Rodzina Zastępcza

Dźwięki muzyki skutecznie zagłuszał hałas pojazdów przejeżdżających główną ulicą. Młoda kobieta siedząca na ławce grała na gitarze.

W postawionym na chodniku wiklinowym koszyku błyszczało kilka monet. Czy położyła je intencjonalnie sama a może mieszkańcy udający się do pobliskiego budynku poczty wrzucili je do niego? Ale nie muzyka zwróciła moją uwagę tylko dwa szkice wsparte na oparciu ławki, portret dziecka i płaczącej kobiety. Wykonane najprostszą techniką, nie wymagającą prawie żadnej inwestycji, ołówkiem na kartonie papieru.

Zabierając codzienną korespondencje ze skrzynki na listy, mieszczącej się na poczcie, przez szklane drzwi spojrzałam mimochodem na obsługującego interesantów mężczyznę. Odpowiedział mi spojrzeniem, niezgrabnym gestem poprawiając włosy opadające mu na czoło. Sposób otrzymywania listów w budynku poczty jest dla mnie jednym z elementów wiedzy związanej z zamieszkaniem w małym miasteczku. Skrzynki na listy umieszczane na początku a może na końcu podjazdu prowadzącego do domu (w zależności od punktu odniesienia) po prostu nie istnieją. Każdy z mieszkańców, w dowolnym dla niego czasie, ma dostęp do korespondencji pozostawionej w skrzynce na listy mieszczącej się na poczcie.

Kilka dni później.

Tym razem kobieta siedziała na ławce ustawionej po przeciwnej stronie ulicy. Dźwięki muzyki wydawały mi się identyczne do usłyszanych poprzednio. Z kartek papierów nadal patrzyło kapryśne dziecko i płacząca kobieta a koszyk ustawiony obok zachęcał do darowizny. W czasach kart bankowych i kredytowych sporadycznie mam w torebce kilka monet lub banknotów. Nie wierzę też w dawanie datków nieznanym osobom, wyznając zasadę zgodnie ze starym przysłowiem: Zamiast dać rybę potrzebującemu, daj mu wędkę.

- Nie jestem koneserem muzyki – rozpoczęłam rozmowę siadając jednocześnie obok na ławce – ale podobają mi się twoje portrety, powinnam raczej powiedzieć, mówią do mnie. Czy możesz naszkicować mój? Zapłacę.

Kobieta spojrzała na mnie przelotnie, prawdopodobnie estymując konieczny wkład czasu. Padła kwota. Dodałam jeszcze niewielką sumę.

- To więcej niż zaproponowałam – powiedziała.

- To moja inwestycja – odpowiadam.

Podczas jednej sesji w jej wynajętym mieszkaniu portret jest skończony. Wewnątrz jest czysto, nieco artystycznie, bez chaosu. Myślę, że nie jest na dole emocjonalnej drabiny. Pomiędzy ucieczką a pozostaniem. Ryzykuję podjęcie rozmowy zadając pytanie:

- Masz rodzinę?

- Tu jestem sama. Wszyscy się rozjechali.

- Próbujesz utrzymać kontakt?

- Nikt nie odpowiada. Pewnie zrobiłam coś złego.

- Niektórzy by powiedzieli: To nie twoja winna. Inni: Nic nie jest złego z tobą to oni. Prawdopodobnie prawda jest pomiędzy.

- Skąd jesteś taka pewna?

- Spotkało mnie to samo. Spośród wszystkich członków rodziny mam kontakt tylko z jednym, sztucznie do niej dodanym. Nadal próbuję. Masz chłopaka, partnera, narzeczonego? Kogoś kto chce być z tobą?

- Miałam. Po kilku spędzonych nocach stwierdzili, że nie są gotowi zostać na dłużej.

- A koledzy, przyjaciele?

- Tak mam, chwiejnie stojący w rzeczywistości, ale uczciwi.

- Pracujesz?

- Straciłam pracę kilka miesięcy temu.

- Z czego się utrzymujesz?

- Z zasiłku i dorabiam.

- Grając na gitarze i szkicując portrety?

Cisza.

Przypadkowo spotykamy się ponownie na głównej ulicy miasteczka.

- Co nowego? – pytam.

Cisza.

- Gdybyś czegoś potrzebowała tu jest mój numer telefonu, zadzwoń.

- Nie potrzebuję pomocy od nikogo, sama dam sobie radę.

- Wiem, ale zawsze możesz zmienić zdanie.

Jest w niej coś, co mnie przyciąga. Sposób, w jakim niesie ciało idąc chodnikiem? Podobieństwo jej sytuacji do mojej? Nie potrafię określić. Poruszam się delikatnie w naszej znajomości, jeśli tak mogę to nazwać, bo przecież nie znamy się wcale. Z jednej strony bym chciała ją poznać bliżej, bez obawy wejścia w jej życie, pozbawiona obecności wewnętrznego hamulca, dającego poczucie możliwości wycofania się w dowolnym momencie przed lękiem doznania rozczarowania. Rezygnując z unoszenia się jedynie na powierzchni, ale zanurzenia się do możliwie maksymalnej głębokości z delikatnym wyczuciem autonomii granic obu stron. Byciem razem a jednocześnie dawaniem swobody bycia osobno. Krucha równowaga rejestrowana na aptekarskiej wadze uczuć odmierzającej okruchy składników recepty na szczęście. Zanurzenie się w nowym, w nowej relacji bez strachu zachłyśnięcia się i ze świadomością, że każda aleja prowadząca w kierunku przyszłości jest nie tylko hipotetyczna, ale też i realna.

Nie zachęcam losu do spowodowania następnego spotkania. Powierzam to przypadkowi i czekam. Widzimy się ponownie w miejscu bardzo prozaicznym, na poczcie. Każdy mieszkaniec mniejszej czy większej miejscowości odwiedza je od czasu do czasu w miarę potrzeby. Kobieta sprawia wrażenie zażenowanej. Przyglądam się jej uważniej niż przedtem. Ile może mieć lat? Około trzydziestu, dobrze zbudowana, wygląda na zadbaną.

- Czy coś nie tak? - staram się nawiązać rozmowę.

Nie patrząc na mnie odpowiada ze złością:

- Powiedziałam ci, że nie potrzebuję pomocy.

- Dlaczego jesteś na mnie zła?

- Nie na ciebie, złość jest we mnie.

Wychodzimy z budynku poczty. Siadamy na ławce w pobliskim placu zabaw. Jest wczesne popołudnie, miejsce jest prawie puste. Oprócz kilku matek z małymi dziećmi nie ma nikogo.

- Czy możesz określić źródło złości?

- Po pierwsze jestem zła, że jestem pozbawiona tego co inni posiadają bez wysiłku.

Spoglądam na nią z zainteresowaniem.

- Bliskich – dodaje pośpiesznie.

Ponownie patrzę na nią, tym razem z szacunkiem. W czasach promowania modelu nowoczesnego obywatela świata, wolnego od odpowiedzialności za rodzinę wydała mi się reliktem. Odpowiedzialność przedstawiana obecnie jako ciężar niesiony na barkach jednostki i ją przygniatający. Tymczasem bycie odpowiedzialnym jest naturalną potrzebą natury ludzkiej, jak potrzeba bycia akceptowanym czy kochanym. Nie zaspokojona w aspekcie rodziny domaga się wypełnienia w innych formach. Przygarnięcie bezdomnego kota, adopcja psa lub dwóch może być substytutem jej dopełnienia. Czy rzeczywiście? Jest to działanie krótkowzroczne. Bowiem udowodniono naukowo, że odchody zwierząt domowych (uwzględniono również koty i psy) powodują zanieczyszczenie powietrza. W imię czystej atmosfery i dla dobra innych, należy ich liczbę ograniczyć do minimum. Zmiana kierunku w stronę zbawienia planety Ziemia, uczestniczenie w kilku protestach przeciwko tym, którzy nadal chcą jeść mięso a nie suszone owady może być doskonałym substytutem. Nie dającym pełnego zaspokojenia tej potrzeby, nie likwidującym go również, wprowadzającym jednostkę w stan śpiączki. A w momencie przebudzenia? Kobieta patrzy na mnie z natężoną uwagą.

- Przepraszam zamyśliłam się na moment. A więc, wracając do tego co powiedziałaś, nie mogę zaprzeczyć, nie masz wokół siebie członków naturalnej rodziny. Tylko dla samego ćwiczenia, odwróćmy sytuację do góry nogami. Dzieci w domach dziecka również zostały z różnych powodów jej pozbawione, ale często otrzymują drugą szansę. Rodzinę zastępczą. Nie myślałaś o tym?

- Znasz odpowiedź na każde pytanie?

- Nie, chociaż czasami bym chciała. A po drugie, jeśli jest pierwsze musi być też po drugie. Czy jest jeszcze inny powód uruchamiający poczucie złości?

- Tak, nie mam perspektywy na swój własny kąt. Zawsze będę mieszkać w tym mieszkaniu, podczas gdy inni …

- Na przykład dom?

- Nigdy tego nie osiągnę.

- Gdybyś miała stałą pracę, szanse na osiągnięcie celu poważnie by się zwiększyły, jak również prawdopodobieństwo wyeliminowania złości, która jest w tobie.

Pierwsza aplikacja o pozycję w niewielkiej lokalnej firmie skończyła się niepowodzeniem. Zanim do tego doszło wspólnie przebrnęłyśmy przez błotnistą drogę niepowodzeń i pokonałyśmy kilka przeszkód. Brak komputera, mój stary okazał się bardzo przydatny. Brak wiary, że coś może się udać. Sprzedaż kilku portretów znajomym przyszła z pomocą. Brak środka lokomocji wypełnił rower oddany przez anonimowego mieszkańca miasteczka.

Na drugie spotkanie w innej, również lokalnej, firmie pojechałyśmy razem.

- Nie myśl o tym, że czekam na ciebie, pójdę na spacer – powiedziałam, gdy odchodziła w kierunku budynku.

Po kilku dniach wyczekiwania nadchodzi decyzja i praca. Po trzech próbnych miesiącach kupno samochodu. Używany i na kredyt w banku, ale do dyspozycji. Po upływie roku to co było niemożliwe stało się codziennością. Praca, plany na przyszłość, kontakty z przyjaciółmi i nasze spotkania.

- Zapoznałam kogoś na kim mi bardzo zależy – powiedziała podczas jednego z naszych spotkań.

- Czy jesteś gotowa powiedzieć mi więcej? Tu posypały się detale.

- A czym się zajmuje?

- Jest rolnikiem, objął gospodarstwo po rodzicach.

Zostając sama, zastanawiam się jak można zdefiniować rolników. W najprostszych słowach jako tych, dla których to co robią nie jest pracą, ale pasją. Często nieliczących przepracowanych godzin, całkowicie pochłoniętych uprawą ziemi lub hodowlą zwierząt. Z pamięci wysupłuję stwierdzenie wypowiedziane na ten temat podczas rozmowy w gronie znajomych: „Rolnik nie oszukuje ziemi, którą uprawia ani zwierząt, które hoduje. Nie przestrzegając tej zasady, musi być przygotowany na głębokie konsekwencje. Straty finansowe, utrata dobrego imienia w małych społecznościach i poczucie niedotrzymania obietnicy zajmowania się bezbronnymi, to tylko niektóre z nich.”

Tego tygodnia nie miałam czasu pójść na pocztę po odbiór korespondencji. W sobotę odwiedziłam mały budynek, w którym mieści się poczta od ponad siedemdziesięciu lat. W wąskiej skrzynce, za metalowymi drzwiczkami, leżała nietypowej wielkości koperta. Najwyraźniej adresowana do mnie, bez adresu zwrotnego. Pod brutalną siłą nożyc ujawniła swoje wnętrze. Na ozdobnym, błyszczącym papierze panna młoda, pan młody, data godzina i miejsce. Podpis: Rodzina Zastępcza.

Kładąc zaproszenie na kuchennym stole pomyślałam: Nie jestem sama, jest nas więcej.

MariaM7@mail.com